Bir toplum asiri bilgisel (super-symbolic) olma yolunda ne kadar ilerlerse, ifade ozgurlugune, yaygin fikirlere katilmayanlara tolerans gostermesi bir o kadar onemli hale gelir. Bir yonetim, verinin serbestce dolasmasina, enformasyona, bilgiye – ki bunlara cilgin fikirler, inovasyonlar, hatta politik aykiri gorusler dahildir – ne kadar cok engel olursa, yeni ekonominin gelismesini o kadar baltalamis olacaktir.

Tarimsal tarihimizde bunlar sozkonusu degildi. [..] Fakat bilimin yukselisi ve sanayi devrimi sonrasi radikal, yeni bir kavram ortaya cikti: Devletten ve [asiri yobaz] dinsel inanclarin prangasindan kurtulmus beyinlerin mevcudiyeti “ilerleme” icin gerekliydi [1]. Fakat bu “yeni ozgurluk” toplumun cok az bir kesimi icin gecerliydi.

Ama artik yeni “servet yaratici” sistemin devrimsel yukselisi sayesinde, sadece toplumun belli bir kesitinin degil, ezici cogunlugunun uretkenligi, yeni urun tasarimlarindan tutun, bilgisayar mantik devrelerine, edebi metaforlara, bilimsel yeni aciklamalara, epistomelijik sistemlerine varincaya kadar, eskiden o ufak kitleye verilmis ayni ozgurluklerin kendilerine de taninmasina yakindan baglidir. Asiri bilgisel ekonomiler, politik turu dahil olmak uzere surekli yeni, ve aykiri, ters olan fikirlerin provokasyonu sayesinde buyuyebilir.

Demek ki, eskiden entellektuellerin alani olan ifade ozgurlugu icin verilen savas, artik ekonomik ilerleme isteyen tum kitleleri yakindan ilgilendirmektedir. Aynen yeterli egitim ve yeni dijital hesap/iletisim araclarina erisebilme ihtiyaci gibi, ifade ozgurlugu de artik bir politik “meze” degil, ekonomik ilerlemenin bir onsartidir.

—

[1] Sanayi toplumu icinde de inovasyon vardi; sadece yapilan inovasyonlar isleme kondugu zaman toplumun buyuk kismi bu buluslari kullanan fabrikalarda kas gucune dayali isler yapmak durumundaydi. Bilgi ekonomilerinde bu denklem tamamen basasagi donmektedir.